Bir düşünün: En yakın arkadaşınız aradı ve hafta sonu için hiç istemediğiniz bir plana sizi davet etti. Enerjiniz yok, başka bir işiniz var ya da sadece yalnız kalmak istiyorsunuz. İçinizden kocaman bir "HAYIR" geçiyor ama ağzınızdan cılız bir "Bakarız, belki" çıkıyor. Neden? Arkadaşlık, kendi isteklerimizi feda etme üzerine kurulu bir sözleşme midir? İşte bu yazıda, arkadaşlık ilişkilerindeki en hassas ama en hayati konulardan birini, yani kişisel sınırları ve o sihirli kelimeyi söyleme sanatını masaya yatırıyoruz: Hayır. Toplum olarak "hayır" demeyi genellikle bir kabalık, bir reddediş veya bir bencillik göstergesi olarak algılamaya meyilliyiz. Bu yüzden sınırlarımızı ifade etmekten çekiniriz. Oysa sınır, etrafımıza ördüğümüz aşılmaz bir duvar değildir; aksine, kişisel alanımızın nerede başlayıp nerede bittiğini gösteren sağlıklı bir çittir. Bu çitin üzerinde bir de kapı vardır. Kimi, ne zaman içeri alacağımıza karar verme hakkı ise tamamen bize aittir. Bir arkadaşınızın sizin izniniz olmadan sürekli borç istemesi, özel eşyalarınızı karıştırması, zamanınızı size sormadan planlaması veya duygusal olarak sizi sürekli tüketmesi, bu çitin üzerinden izinsiz atlaması demektir. Sınırlar, kendimize duyduğumuz saygının dışa vurumudur ve ilişkilerimizi zayıflatmak yerine tam tersine güçlendirir. Çünkü her iki tarafın da nerede duracağını bilmesi, o ilişkiyi daha öngörülebilir ve güvenli kılar.

Peki, bir arkadaşımızı kırmadan, incitmeden ama net bir şekilde sınırlarımızı nasıl çizebiliriz? İlk adım, bunun bir hak olduğunu kabul etmektir. Kimseye, istemediğiniz bir şey için açıklama yapmak zorunda değilsiniz. "Hayır, çünkü müsait değilim" veya "Hayır, bunu yapmak bana iyi hissettirmiyor" demek yeterlidir. İkinci olarak, dürüst ve doğrudan olun. Dolaylı yollara başvurmak, konuyu geçiştirmek veya yalan söylemek, anlık olarak sizi kurtarabilir ama uzun vadede daha büyük bir güvensizliğe yol açar. Bir diğer etkili yöntem ise "sandviç tekniği"dir. Olumlu bir cümleyle başlayın, "hayır"ınızı ortaya koyun ve yine olumlu bir cümleyle bitirin. Örneğin: "Planında beni düşündüğün için çok teşekkür ederim. Maalesef bu hafta sonu katılamayacağım ama belki önümüzdeki hafta bir kahve içebiliriz?" Bu yaklaşım, kişiyi değil, talebi reddettiğinizi net bir şekilde gösterir. Bazen siz sınırınızı net bir şekilde çizseniz bile arkadaşınız bunu anlamayabilir veya kasıtlı olarak görmezden gelebilir. İşte bu nokta, ilişkinin sağlığını test eden en önemli andır. Sınırınıza saygı duymayan birine bunu tekrar ve daha kararlı bir şekilde hatırlatmak gerekir. Eğer bu davranış devam ediyorsa, o ilişkinin size ne kadar hizmet ettiğini sorgulamanın vakti gelmiş olabilir. Gerçek dostluklar, karşılıklı saygı üzerine kuruludur. Sizin "hayır"ınızı kişisel bir saldırı olarak algılayan, size trip atan veya sizi suçlu hissettirmeye çalışan biri, muhtemelen sizinle değil, sizden alabilecekleriyle ilgileniyordur.

Unutmayın ki sağlıklı sınırlar, etrafınızda size gerçekten değer veren insanları tutarken, toksik olanları doğal bir şekilde sizden uzaklaştırır. Bu yüzden "hayır" demek, bazen en büyük kişisel filtreniz haline gelir. Sınır çizmek, bir gecede öğrenilecek bir beceri değildir; pratik gerektirir. Başlangıçta kendinizi suçlu veya bencil hissedebilirsiniz. Ancak her "hayır" dediğinizde, aslında kendi ihtiyaçlarınıza, zamanınıza ve ruh sağlığınıza "evet" demiş olursunuz. Bu, kendinize verdiğiniz değeri artırır ve etrafınızdaki insanlara da size nasıl davranmaları gerektiğini öğretir. İlişkilerinizde daha dürüst, daha açık ve daha huzurlu bir alan yaratır. Sınırlar sizi hapsetmez, aksine sizi başkalarının beklentilerinden özgürleştirir. Düşüncelerinizi mail adresimizden poffypuf@gmail.com aracılığıyla bizimle paylaşabilirsiniz. Gönderilen mailler KVKK’ya uygun şekilde paylaşılmayacak, paylaşılmasını istediğiniz durumlarda lütfen ayrıca belirtiniz.

Ebeveyn/Öğretmen Notu: Çocuklara küçük yaşlardan itibaren bedenlerinin ve kişisel alanlarının kendilerine ait olduğunu öğretmek, "hayır" deme hakkına sahip olduklarını anlatmak, gelecekte sağlıklı ilişkiler kurmalarının temelini atar.