Ebeveyn olarak en temel arzularımızdan biri, çocuğumuzun kendini koruyabilen, öz saygısı yüksek ve sağlıklı ilişkiler kurabilen bir birey olmasıdır. Onu fiziksel tehlikelerden korumak için elimizden geleni yaparız; elini tutarız, tehlikeli nesneleri uzak tutarız. Peki ya görünmeyen, soyut ama bir o kadar da önemli olan içsel sınırlarını nasıl koruyacağız? Çocuğunuzun, bir arkadaşının zorbalığına, istemediği bir dokunuşa veya hoşlanmadığı bir şakaya karşı "dur" diyebilme gücü, ona öğreteceğimiz matematik formüllerinden çok daha değerlidir. Bu gücün kaynağı ise tek bir yerde saklıdır: Kendi duygularını tanıma ve anlama becerisinde.

Çoğu zaman sınırları, fiziksel bir alan veya net bir "hayır" kelimesi olarak düşünürüz. Oysa gerçek sınırlar, çok daha önce, kişinin kendi içinde başlar. Bir durumun bizi rahatsız ettiğini, üzdüğünü, öfkelendirdiğini veya korkuttuğunu fark ettiğimiz an, sınırımızın ihlal edildiğine dair ilk sinyaldir. Bu sinyalleri doğru okuyabilen bir çocuk, dış dünyaya karşı ne zaman ve nasıl bir duvar örmesi gerektiğini de içgüdüsel olarak bilir. Duygular, bu anlamda birer alarm sistemidir. Çocuğunuza öfkenin, üzüntünün veya hayal kırıklığının "kötü" duygular olmadığını, aksine onu korumak için var olan önemli birer rehber olduğunu anlatmak, ona hayat boyu kullanacağı bir içsel pusula hediye etmektir. "Arkadaşın oyuncağını elinden alınca öfkelenmen çok doğal, çünkü senin alanına izinsiz girildi" demek, onun duygusunu meşrulaştırır ve sınır ihlalini adlandırmasına yardımcı olur.

Bu rehberliği yaparken en sık düştüğümüz hatalardan biri, çocuğun duygusunu geçiştirmek veya küçümsemektir. "Ağlama canım, bunda büyütecek bir şey yok" veya "Kızma arkadaşına, o sadece şaka yapıyor" gibi cümleler, çocuğun içsel pusulasının sinyallerini görmezden gelmesine neden olur. Kendi hissiyatının yanlış veya önemsiz olduğuna inanmaya başlayan bir çocuk, başkalarının davranışları karşısında kendini savunmasız hisseder. Çünkü en temel savunma mekanizması olan duyguları, ebeveyni tarafından değersizleştirilmiştir. Bunun yerine yapılması gereken, empatik bir yaklaşımla duygusunu yansıtmaktır: "O sözleri söylediğinde kalbinin kırıldığını görebiliyorum," "Bu davranışın seni rahatsız ettiğinin farkındayım." Bu basit ama sihirli cümleler, çocuğa "Hissettiğin şey gerçek ve önemli" mesajını verir.

Duygularını tanıyan ve onlara güvenen bir çocuk, sınır koyma eylemini bir saldırganlık olarak değil, bir kendini koruma hakkı olarak görür. İstemediği bir sarılmaya karşı bedenini geri çekmesi, hoşlanmadığı bir oyuna "Ben bunu oynamak istemiyorum" diyerek dâhil olmaması, kişisel eşyalarına izinsiz dokunulduğunda "Bu benim, lütfen izin iste" uyarısını yapabilmesi, hep bu içsel farkındalığın bir sonucudur. Bu çocuklar, başkalarını memnun etmek için kendi ihtiyaçlarını ve duygularını yok saymazlar; bu da onları manipülasyona ve toksik ilişkilere karşı daha dirençli kılar. Çocuğunuza sınır koymayı öğretmek, ona sadece çocuklukta değil, yetişkinlikte de ruh sağlığını koruyacak en temel yaşam becerilerinden birini kazandırmaktır. Düşüncelerinizi mail adresimizden cguhasiptekin@gmail.com aracılığıyla bizimle paylaşabilirsiniz. Unutmayın, her "hayır" aslında çocuğunuzun kendine söylediği güçlü bir "evet"tir.

KVKK Uyarısı: Gönderilen mailler KVKK’ya uygun şekilde paylaşılmayacak, paylaşılmasını istediğiniz durumlarda lütfen ayrıca belirtiniz.

Öğretmenlere Not: Sınıf içinde öğrencilerin birbirlerinin duygularını ve sınırlarını anlamaları için "duygu çemberi" etkinlikleri düzenleyebilir, bir olay karşısında kimin ne hissettiğini konuşarak empati ve kişisel sınırlara saygı kültürünü geliştirebilirsiniz.