Davranış Bozuklukları

Çocuk Ve Yalan

Çocuklarda yalan söyleme davranışı 2 farklı dönemde izlenir. Okul öncesinde ve okul döneminde. Bu dönemleri ayrı ayrı incelemek gerekir.

1-OKUL ÖNCESİNDE YALAN

Bu yalan değildir, Okul öncesi dönem çocuğunu “yalan söylüyor” diye kesinlikle düşünemeyiz. Bu dönem hayal dünyasının aktif olduğu bir dönem olduğu için farklı kurgularla da karşılaşmak mümkün. Anne babaların  birçoğu çocuğun gerçeğe sadık kalmasını çok erken bir dönemde isterler. Oysa 3 yaş çocuğunun inanılmayacak öyküler uydurması ve taklit oyunlarından hoşlanması doğaldır. Öykü uydurmak ve taklit oyunu yalan söylemek değildir. Yaşamın ilk 5 yılında çocuğun yalan söylemesi konusunda endişe etmeye gerek yoktur.Gerçeğe sadık kalma çocukta giderek gelişen bir olgudur. Çocuğun gerçeğe sadık kalması konusunda ısrar etmek ve çocuğa yalan söylediğini kanıtlama girişiminde bulunmak yanlıştır. Ancak çocuk 4 yaşına geldiğinde , yalan salt övünmekten öte bir amaçla söylenmişse , düş gücü ürünü ya da bir şaka değilse , o zaman annenin ya da babanın çocuğa eğer doğruyu söylemezse ona ne zaman inanacağını bilemeyeceğini söylemesi yeterlidir.
👉🏻”Doğru söylemek en güzeli, doğruyu söyler misin, sen doğru sözlü bir çocuksun” diyelim. Bu konu hakkında fazla konuşmadan susup, çocuktan cevap bekleyin. Korkutmaz isek cevap daha çabuk gelecektir. Bu dönemde yalan taklitten de kaynaklanır. Öğrenilen bir davranış olabilir. Ceza ve korkutma yapmadan sadece çocuğu doğruya yönlendirin. Yalan ifadesini de kullanmamaya çalışın.

2- OKUL ÇAĞINDA YALAN (7-8 yaş sonrası)

Bizim için önemli olan bu yaşlar ve sonrasıdır. Bu dönemde çocuğunun yalana alışmasının nedenleri vardır.

📌ÇOCUKLAR NEDEN YALAN SÖYLER?

👉🏻Baskıcı ve otoriter bir ebeveyn tutumu
👉🏻Sevgi ve ilgi ihtiyacının tam karşılanmayışı
👉🏻Olumsuz model (ebeveyn veya sevdiği bir büyüğü yalan söylüyordur)
👉🏻Çocuğa aşırı sorumluluk yüklemek
👉🏻Katı kurallar
👉🏻Cezadan ve şiddetten kaçmak için
👉🏻Çocuğu sık sık eleştirmek, başkası ile kıyaslamak.
👉🏻Çocuğun başkalarının hayranlığını kazanmak istemesi
👉🏻Anne babanın ya da sevdiklerinin sevgisini paylaşmak istememesi
Bunlar içerisinde yalana sevk eden en önemli faktör korkudur.
Bu nedenle okul öncesi dönemdeki tutum, sonrasını etkiler.

📌NE YAPMALIYIZ?

👉🏻Çocuğu yalan söylemek zorunda bırakmayın. “Ödevini yaptın mı” demek yerine “hadi ödevlerini kontrol edelim” diyebilirsiniz. Bu tavır yalan söyleme fırsatını ortadan kaldırır.
👉🏻”Yalan söyleme. Yalancısın” gibi suçlayıcı sözlerden kaçının. “ Bu söylediğin doğru değil sanırım “demek daha uygundur.
👉🏻Mükemmeliyetçi olmayın. Ona olan sevginizin onun başarısıyla ilgili olmadığını hissetmesini sağlayın.
👉🏻Asla korkutmayın.
👉🏻Utandırmayın. Toplum içinde yüzüne vurmayın.
👉🏻Baskıcı ve tehditkâr olmayın. Çocuğunuz yaptıklarını gizliyor ise kendisini tehdit altında hissediyordur.
👉🏻Çocuğunuzu başkalarıyla kıyaslar, sürekli eleştirirseniz çocuk sizin onayınızı almak adına yalana başvurabilir. Onu eleştirmeyin.
👉🏻Güvenin. Anne babanın çocuğuna güven duymadığını hissetmeside yalanların sebepleridir. Sık sık yalan söyleme kelimesini duymak zihninde kendisinin yalan söylediğini düşünmesine neden olur.
👉🏻 Eğer dikkat çekmek için yalanlar söylüyorsa ona onun inanmayacağı hikayeler anlatın. Bu hikayenin gerçek olmadığını söylerse siz de onu kendi hikayeleriyle yüzleştirebilirsiniz.
👉🏻Cezalandırıcı, sert bir ebeveynseniz çocuk cezadan kaçınmak için yalan söyleme yolunu seçecektir. Siz yakaladıkça da daha iyi yalan söylemeyi öğrenecektir. Demokratik bir aile ortamı oluşturun.
👉🏻Çocuğa, ya da çocuğun yanında başkalarına yalan söylerseniz çocuğa rol model olursunuz. Dürüst ve sorumluluk alan bir evlat yetiştirmek için önce kendimize dikkat etmeliyiz.
👉🏻Anne ve babanın söyledikleri ile davranışları arasında tutarlılık olmalıdır.
👉🏻Anne ve baba yalandan söylemlerine çocuğunu ortak etmemelidir. ‘Bu yaptığımızı sakın annene/babana söyleme, aramızda kalsın?’ Tarzında söylemlerde bulunmamalıdır.
👉🏻Her olumsuzluğa bir suçlu aramayın. Kapı neden açık kaldı? , Bu çayı kim döktü? Gibi soru kalıplarıyla suçlu aramaktan vazgeçin bunun yerine ‘ Kapıyı kim açık bıraktıysa lütfen kapatabilir mi? Şeklinde içinde suç bulundurmayan cümleleri tercih edin.
👉🏻Mahremiyetine saygı duyun. Özellikle ergenlik döneminde ne sorup ne sormayacağınıza dikkat etmelisiniz. Neden duşa giriyorsun? Sorusunu sormanız onun mahremiyet duygusunu zedeler. Duş temizlik amacı ile yapılan bir etkinliktir.
👉🏻Ergenlikte görülen yalan durumunda, profesyonel bir yardım alın. Yoksa kişilik özelliği olarak yerleşebilir.

Yorum alanı