Çocuk Gelişimi

Çocuklarda Davranış Kazandırma Ve Azaltma

✅Bir davranışın edinilmesi:
 O davranışın edinilmesinde payı bulunan kişi ile kurulacak olan güven ilişkisine bağlıdır. O yüzden çocuğun davranışının temelinde güven duygusu yatmaktadır. Bu öğretmen-öğrenci ve çocuk-ebeveyn ilişkisinde de geçerlidir. Ebeveyn tarafından aşağılanan, azarlanan, sebepsizce cezalandırılan çocuklar ebeveyne karşı tepki geliştirir ve istenilen davranışı kazanamaz. Bu yüzden çocukların istenilen davranışı kazanabilmesi için karşılıklı güven önemli değişkendir.
 Çocuklara davranış kazandırma zor olmakla birlikte imkansız değildir.
 Önemli olan nasıl bir yol izlenmesi gerektiğini bilmek ve aşama aşama sabırla ilerlemek…
 👉 Öncelikli olarak çocuğa yapılması gerekeni net bir şekilde açıkça söyleyin.
 👉 İkinci aşamada bunun neden yapılması gerektiği ile ilgili yine net bir açıklama yapın.
 👉 Yapılmadığında nelerle karşılaşacağı ve neler olabileceği ile ilgili çocuğa bilgi verin.
 👉 Çocuğun davranışı gerçekleştirebilmesi için uygun ortamı hazırlayın.
 👉 Her zamanki gibi davranışı öncelikle siz gerçekleştirin ve çocuğa model olun.
 👉 Çocuğu cesaretlendirin.
 “yapabilirsin”, “başarabilirsin”, “daha önceki başarılarını bir hatırla bakalım.” gibi…
 👉 Davranış ilk kez gerçekleştiğinde çocuğa eşlik etmek iyi gelecektir.
 👉 Davranışı yaptığında taktir edin
 👉 Davranışın sürekli hale gelmesi için zaman zaman ufak hatırlatmalar yapmak da fayda var.
 👉 Sonrasında ise davranışı gözlemlemeniz gerekiyor.

✅Bir davranışın ortadan kaldırılması ya da azaltılması :
   Evde uygulanabilecek davranış azaltmaya yönelik bazı yöntemler;
 👉Kestirim:
    Anne baba çocuğunun ilgi ve ihtiyaçlarını önceden kestirebilirse olumsuz davranışının meydana gelmesini engelleyebilir. Olacakları kestirebilmesi için anne babanın çocuğunun gereksinimlerini ve ilgilendiklerini görebilmesi, çocuğun büyüme ve gelişimini bilmesi, çocuğunu iyi tanıması gerekir.
  👉Dikkatini başka bir şeye yönlendirme:
    Çocuk olumsuz davranışta bulunmadan önce yada bulunacağı esnada çocuğun dikkatini bir nesneye ya da etkinliğe yöneltmektir.
   👉Yerine başka davranış koyma:
    Devam eden olumsuz bir davranışın yerine çocuğu olumlu, kabul gören başka bir etkinliğe yönlendirmedir.
   👉Sınırlandırma:
     Bir çocuğun başkalarına zarar verme boyutunda olumsuz davranışları varsa, zarar vermesini önlemek için sınırlandırma koymak gerekebilir. Evde okulda düzen ve uyum sağlayabilmek için bazen davranışlara sınır koymak ve yaptırım uygulamak gerekir.
   Olumsuz bir uyaran yokken sadece dikkat çekmek için problem davranış sergileyen çocuğunuza asla “yapma” demeyin, uyarmayın. Bu sizin dikkatinizi çekmeyi başardığı anlamına gelir ve davranışı pekiştirir. Zor olacaktır elbet ama mümkün olduğunca görmezden gelin.
    Uygulanacak bu yöntemlerde kararlılık esastır. Problem davranış ortadan kalkana kadar kurallarınızdan taviz vermemelisiniz. Sizin her pes edişiniz çocuğunuzun problem davranışını pekiştirecek ve yeni problem davranışlara zemin hazırlayacaktır
    Çocuğunuz yanlış bir şey yaptığında, bu davranışın ne olduğunu ve size ne hissettirdiğini net bir biçimde ifade edin.
  Örneğin “Eve haber vermeden geç geldiğinde kaygılanıyorum. Ne yapacağımı bilemiyorum. Kendimi sakinleştirmeye çalışıyorum, kötü bir şey olmadığını düşünmeye çalışıyorum fakat yapamıyorum. Haber verirsen ben daha iyi hissederim.” gibi.
  Bu noktada dikkat etmeniz gereken şey sizi rahatsız eden davranışı tam olarak belirtmeniz ve bu açıklamada çocuğun kişiliğine dönük bir hakaret olmaması.
  “Sürekli geç geliyorsun, serseri mi olacaksın başımıza ” YERİNE ” eve saat dokuzda geleceğini söylemene rağmen on buçukta geldin. ( Böylece bizi rahatsız eden davranışı açıkça belirtmiş oluruz.)
  Devamında ise gönderinin ikinci cümlesindeki tırnak içinde yazılana benzer ifadelerle devam edebilirsiniz.
  Tabi böyle konuşmalar bu kadar kolay sonuçlanmaz. Çoğu zaman; ya sende çok abartıyorsun. Ne olacak sanıyorsun bana, bir sürü arkadaşız …. gibisinden şeyler duyarsınız. Böyle durumlarda bazen olabildiğince şirin bir yüz ifadesiyle; “Evet ben evhamlıyım, biliyorum. Ama yapabileceğim birşey yok. Seni çok seviyorum. Ne yapabilirim ki….” bazen anlayışlı bir ses tonuyla ” Bunu hesap verme ya da takip etme gibi düşünme. Ben ya da babanda bu tür durumlarda birbirimize haber veriyoruz.” bazen de “Seni seven seni merak eden birileri var” gibisinden cevaplarla topu ona atabilirsiniz.
   Eğer elinizden geleni yapıyor ancak problem davranışları yok edemiyorsanız mutlaka bir özel eğitim desteği almalı, bir eğitimci ile işbirliği içinde çalışmalısınız. Destek eğitim alan bir bireyde problem davranış değiştirme süreci şöyle ilerler;
   Problem davranış tanımlanıp gözlemler sonucu ortaya çıktığı durumlar, tetikleyici uyaranlar belirlendikten sonra çocuğun kişisel özellikleri göz önüne alınarak öğretmeni tarafından davranışı azaltmaya yönelik en uygun yöntem, teknik ve pekiştireçler belirlenir. Öğretmen-aile işbirliğiyle süreç en sağlıklı şekilde ilerler.

Yorum alanı