Di Pirtûkên Zarokan de Hêza Dîtbarî: Sêwirana Grafîk Çawa Bandorê Li Adeta Xwendinê Dike?

Pirtûkên ji bo zarokan; yek ji amûrên herî girîng in ku cîhana wan a xeyalê berfireh dikin, jêhatîbûnên wan ên zimanî pêşve dibin û piştgiriyê didin pêvajoyên fêrbûna wan. Lê belê, girtina pirtûkekê bi destê zarokekî û destpêkirina wî ya xwendinê tenê bi hêza çîrokê ve girêdayî nîne. Xuyabûna derve ya pirtûkê, ango sêwirana wê ya grafîk, pêwendiya destpêkê û eleqeya zarok a bi pirtûkê re heta asteke mezin diyar dike. Teza lîsansa bilind a ku ji aliyê Tuba Kılıç ve di sala 2014an de hatiye amadekirin, armanc dike ku pirtûkên çîrokan ên ji bo xwendekarên dibistana seretayî ji hêla hêmanên sêwirana grafîk ve vekole. Ev tez, bi mînakgirtina çîrokên Nasreddin Hoca û Keloğlan, bandora sêwiranê ya li ser zarokan bi kûrahî analîz dike.

Di xebatê de; rola hêmanên dîtbarî yên wekî sêwirana bergê pirtûkên çîrokan, îlustrasyon, rengên bikarhatî û tîpografî (karakterên nivîsê) li ser adetên xwendinê û pêşketinên bîrnasî yên zarokan hatiye lêkolînkirin. Lêkolîn, gihîştiye wê encamê ku di hilbijartina pirtûkekê ji aliyê zarokan ve faktorên herî diyarker; bergên estetîk û li gorî komên temen in, ligel îlustrasyonên ku naverokê radixin ber çavan û meraqê radikin. Zindîtî û ahenga rengan, her wiha xwendîbûn û mezinbûna karakterên nivîsê jî faktorên girîng in ku motîvasyona xwendinê ya zarokan zêde dikin.

Tez, radixe ber çavan ku ji nû ve destgirtina karakterên kevneşop ên wekî Keloğlan û Nasreddin Hoca bi têgihiştineke sêwirana grafîk a nûjen, van karakteran ji bo zarokên îroyîn gelekî balkêştir dike. Ev rewş, nîşanereke xurt e bê ka pêwendiya dîtbarî di veguhestina mîrateya çandî ji bo nifşên nû de dikare bibe pireke çiqas bibandor. Pêşxistina jêhatîbûnên xwendewariya dîtbarî û zewqên estetîk ên zarokan bi riya sêwiranê jî yek ji mijarên girîng e ku ev xebat balê dikişîne ser.

Encamên vê lêkolînê; ji bo weşanger, nivîskar û îlustratorên ku di qada weşangeriya zarokan de dixebitin xwedî taybetmendiyeke rêberî ye. Tê destnîşankirin ku dema pirtûkên ji bo zarokan tên sêwirandin, divê ne tenê serdestî li naveroka metnê, lê di heman demê de serdestî li zimanê cîhana dîtbarî jî hebe. Pirtûkên ku li gorî temen û asta pêşketina zarokan in, afirîneriya wan teşwîq dikin û piştgiriyê didin algiya wan a dîtbarî, dê hezkirina wan a xwendinê mayînde bikin. Ji ber vê yekê, ji dêûbav û perwerdekaran re tê pêşniyarkirin ku dema ji bo zarokên xwe pirtûkan hildibijêrin teqez qalîteya dîtbarî ya pirtûkê jî li ber çavan bigirin.

Ji bo vê xebata wê ya girîng û hêja em spasiya Tuba Kılıç dikin. Hûn dikarin bi koda 381597 bi rêya navnîşana www.tez.yok.gov.tr bigihîjin tevahiya tezê.