Çavên xwe ji bo kêliyekê bigirin û bala xwe bidin ser vê pirsa ku ez ji we dikim: Kêliya herî kêfxweş a ku we bi malbata xwe re derbas kiriye kîjan bû? Dîmena yekem a ku di hişê we de çêdibe bigirin. Dibe ku betlaneyeke havînê, sibeheke cejnê... an jî dibe ku êvareke sêşemê ya ji rêzê ku kes bi bîr nayne. Va ye, ew dîmena yekem a ku xuya dibe, pênaseya hestyarî ya peyva "malbat" ji bo we dihewîne. Di vê nivîsê de, em ê biaxivin ka çima ew bîranîn ji betlaneyên plankirî an diyarîyên biha hêjatir in û bi rastî çawa ji bo tenduristiya me ya derûnî wek vîtamînan kar dikin.

Cîhana nûjen bi berdewamî zextê li me dike ku "bîranînan biafirînin." Partiyeke rojbûnê ya bêkêmasî, wêneyekî betlaneyê yê bêqisûr, ew taştêya yekşemê ku her kes lê dikene... Lêbelê, têkiliyên rastîn di bin van rûberên polandî de, di kêliyên tevlihev û pêkenok ên jiyanê de şîn dibin. Ew kêliya ku we hemûyan bi hev re terîfeyek xera kir û paşê bi qîrîn li kulîçeyên şewitî keniyan, dibe ku ji bo Instagramê têra xwe estetîk nebe, lê ew qas rast e ku di giyanê we de tê neqşkirin. Ji ber ku kêfxweşî ne encama çalakiyeke plankirî ye, lê şahiya hesteke hevpar e. Di wan kêliyan de maske dikevin, rol winda dibin; tenê mirovên bi hev ve girêdayî dimînin. Va ne, ev kêliyên "kêmûkast" têkiliyên malbatê bi têlên pola dihûnin. Ji ber ku dema hûn dikevin tengasiyê, dema hûn xemgîn dibin, tişta ku hûn ê bi bîr bînin ne ew wêneya bêkêmasî ye, lê ew kêliya pûç e ku we dikaribû bi hev re bikeniyana.

Baş e, çima hin bîranîn ji yên din geştir in? Zanista neurolojiyê bersivê di etîketkirina hestyarî de dibîne. Bûyereke ku bi hesteke xurt (wek ken, şaşbûn, rihetbûn) tê jiyîn, ji hêla mejiyê me ve wekî "girîng" tê etîketkirin û li ser refên herî saxlem ên bîra me tê hilanîn. Ew kêliya ku bavê we dema taqlîd dikir ji kursiyê ket, ji bo mejiyê we ji şîveke asayî îşareteke pir bi hêztir e. Ev ne tenê tê vê wateyê ku kêlî pêkenok bû; di heman demê de peyama "ez di ewlehiyê de me, ez têm hezkirin, ez aîdî vir im" jî dihewîne. Ji ber vê yekê, pirsîna vê pirsê li zarokê xwe an dêûbavê xwe, mîna xwendina nexşeya ewlehiya wan a hestyarî ye. Hûn fêr dibin ku ew li ku û kengê xwe herî zêde aîd hîs kirine. Anîna bîra van bîranînan bi zanebûn û axaftina li ser wan, ziman û mîtolojiya hevpar a malbatê diafirîne.

Ji bo zêdekirina van bîranînan, ne hewcedariya me bi budçeyên mezin an planên tevlihev heye. Dibe ku tişta ku em hewce ne tenê piçek hêdîbûn û dev ji "nêçîra kêliyan" berdan e. Bila firaq kom bibin û bi hev re li fîlmeke pûç temaşe bikin. Dema di erebeyê de ne, strana xwe ya kevn a bijare bi dengekî bilind vekin û bi qîrîn bistirên. Rîtûelekê pêş bixin ku hûn kêliya herî pêkenok a roja xwe ji hev re vebêjin. Kêfxweşî, pir caran dema ku em kontrolê berdidin û rê didin spontanebûnê derdikeve holê. Ew nayê plankirin, lê dikare were vexwendin. Ji ber vê yekê, fikirîna li ser kêliya herî kêfxweş a malbata we ne tenê rêwîtiyek ber bi rabirdûyê ve ye, lê manîfestoyek e ku hûn di pêşerojê de çawa dixwazin têkiliyan ava bikin. Hûn dikarin ramanên xwe bi rêya navnîşana me ya e-nameyê poffypuf@gmail.com bi me re parve bikin.

Di encamê de, gewherên herî hêja yên di sindoqa bîra me de, bi gelemperî ne yên herî geş, lê yên herî germ in. Ew lengerên hestyarî ne ku tînin bîra me ka em kî ne, em ji ku tên û di demên dijwar de bendereke me ya ewle heye ku em xwe lê bispêrin. Naha dîsa bifikirin, kêliya we ya herî kêfxweş kîjan bû û ew kêlî di derbarê malbata we de çi dipispise we?

E-nameyên ku tên şandin, li gorî KVKK'yê nayên parvekirin, di rewşên ku hûn dixwazin bên parvekirin de, ji kerema xwe re cuda diyar bikin.

Nîşeya Dêûbav/Mamoste: Pirsîna vê pirsê li zarokan, ji bo têgihîştina ka di cîhana wan de çi wekî "kêfxweşî" û "ewlehî" tê kodkirin, xaleke destpêkê ya hêja ye. Bersivên wan dikarin we şaş bikin.

Zazakî

O Xatirayo ke Wêne de Çinîyo: Wexto Tewr "Kêfweş" ê Keyeyî (Malbate) Raştî de Çi Vatene WAZENO?

Çimanê xo jew an bigîrê û bala xo bidê na persea ke ez şima ra persena: Keyeyê şima de wexto tewr kêfweş kamîya bî? Sahneya ewil ke kouno vîrê şima, bizanê. Belkî jew tetîla hamnanî, belkî jew şewra royşanî... ya zî belkî jew şanê sêşemeyî yo normal ke kesî vîrî ra nêno. Ha o wexto ewil ke vejîya meydan, tey mana hîsî ya çekuya "keye" şima rê esto. Ma do na nuşte de qisey bikerîme ke, o xatirayê ma çira tetîlanê plankerdeyan ra yan zî hedîyeyanê bihayînan ra qîmetêr ê û bi raştî seba sihhatê ruhê ma rê sey vîtamînanê.

Dinyaya modenr her tim tezyîq kena ma ke "xatira virazê." Jew partîya rojebîyayîşî ya mukemmel, jew wêne tetîlî yo bêqusûr, a taştaya bazarî ke tede her kes huyeno... Labelê, eleqeyê raştîkî binê nê rîyanê cîlakerdeyan de, wextanê cuyê yê şilî û henekînan de benê pîl. O wexto ke şima pêro pîya jew terîf xiripna, dima ra zî bi huyayîşê qîreqîre poçayanê veşeteyan ra huyayê, beno ke qasê estetîk nêbo ke Instagram de biro padayene, la o qas raşt o ke do ruhê şima de binusişo. Çimkî kêfweşî netîceyê jew fealîyetê plankerdeyî nîyo, la şahîya jew hîsê parekerdeyî ya. O wextan de maskeyê ginê war, rolî benê vîndî; peynî de tenya merdimê ke pê ra bestîyê, manenê. Ha nê wextê "qusûrdar" ê, eleqaya keyeyî bi têlanê polatan ra remenê. Çimkî wexto ke şima kewenê tengayî, wexto ke şima xemgîn benê, çîyo ke do bêro vîrê şima, o wêne mukemmel nîyo, la o wexto saş o ke şima éşkayê pîya bihuwê.

Pekî, çira héndî xatirayê ma yê bînan ra geşêr ê? Nörobilim cewabê na mesele etîketkerdişê hîsî de vîneno. Jew hadîseyo ke bi hîsêko xurt (sey huyayîş, şaşbîyayîş, rehetbîyayîş) ameyo cuyayene, hetê mejgê ma ra sey "muhîm" yeno etîketkerdene û refanê tewr qewîman ê vîrê ma de yeno weşartene. O wexto ke babîyê şima wexto ke teqlîd kerdêne, sandalî ra şi war, seba mejgê şima rê sinyalêko zaf qewînêr o jew şamiya normal ra. No mana nêdano ke o wext tenya henekîn bi; eynî wext de mesajê "ez emnîyet de ya, ez yêna heskerdene, ez aîdê îta ya" zî ano xo de. Coka, na perse persayîş domanê şima ra yan zî dadî û babîyê şima ra, zê wendişê nexşeyê emnîyetê înan ê hîsî yo. Şima musenê ke înan kotî û key xo tewr zaf aîd hîs kerdo. Vîrardişê nê xatirayan bi zanayîş û ser o qiseykerdiş, ziwan û mîtolojîya mustereke ya keyeyî virazeno.

Seba zêdnayîşê nê xatirayan, îhtîyacîya ma budçeyanê girdan yan zî plananê kompleksan ra çinîya. Belkî tek çîyo ke îhtîyacîya ma pê esta, héndîk hêdîbîyayîş û "seyirwanîya wextî" ra fekveradayîş o. Waverdê ke şimikî arêbê û pîya temaşeyê jew fîlmê saşî bikerê. Wexto ke ereba de şonê, deyîra xo ya kevn a tewr heskerde bi vengêko berz açarnê û bi qîreqîre vajê. Rîtuelêk aver berê ke şima wexto tewr henekîn ê roja xo yewbînan rê vajê. Kêfweşî, zafêr wexto ke ma kontrolî caverdenîme û destûr danîme ke spontane bîme, vejîna meydan. A nêna plan kerdene la şîna dawet kerdene. Coka, fikrîyayîş ser o wexto tewr kêfweş ê keyeyê şima, tenya raywanîyêka ver bi vîyarte nîyo, eynî wext de beyannameyêko ke şima wazenê ameyox de senî eleqa awan bikerê. Şima éşkenê fikranê xo rayîrê adresê ma yê e-mailî poffypuf@gmail.com ra ma de pare bikerê.

Netîce de, cewherê tewr qîmetî yê ke sandiqa vîrê ma de yê, zafêr êyê ke tewr geş ê nîyê, la êyê ke tewr germ ê. Ê lengerê hîsî yê ke anê vîrê ma ke ma kî yê, ma kotî ra ameyê û wextanê zorî de lîmanêko emîn ê ma esto ke ma xo bisparîme ci. Nika reyna bifikrîyê, wexto tewr kêfweş ê şima kamîya bi û o wext derheqê keyeyê şima de çi pispisneno goşê şima?

E-maîlê ke ameyê riştene, gorê KVKK nêameyê pare kerdene. Eke şima biwazê ke pare bê, kerem kerê, ciya bivajê.

Notê Dê-baban/Maliman: Na perse domanan ra persayîş, seba famkerdişê ke dinya înan de çi sey "kêfweşî" û "emnîyet" yeno kodkerdene, nuqtayêko destpêkî yo harîqulade yo. Cewabê înan beno ke şima şaş bikerê.

Soranî

ئەو یادگارییەی لە وێنەکەدا نییە: ساتە "خۆشترین"ەکەی خێزان لە ڕاستیدا چی دەگەیەنێت؟

بۆ ساتێک چاوتان دابخەن و سەرنجتان بخەنە سەر ئەو پرسیارەی لێتان دەکەم: خۆشترین ساتی ژیانتان لەگەڵ خێزانەکەتان کامە بووە؟ یەکەم دیمەن کە دێتە مێشکتان بیگرن. ڕەنگە پشووی هاوینێک بێت، بەیانییەکی جەژن بێت... یان ڕەنگە ئێوارەیەکی سێشەممەی ئاسایی بێت کە کەس بیری نایەتەوە. ئەوەتا، ئەو یەکەم دیمەنەی دەردەکەوێت، پێناسەی سۆزداری وشەی "خێزان" بۆ تۆ لەخۆدەگرێت. لەم وتارەدا، باس لەوە دەکەین کە بۆچی ئەو یادگارییانە لە پشووە پلان بۆ داڕێژراوەکان یان دیارییە گرانبەهاکان بەنرخترن و لە ڕاستیدا چۆن وەک ڤیتامینێک بۆ تەندروستی دەروونیمان کاردەکەن.

جیهانی مۆدێرن بەردەوام فشاری "دروستکردنی یادگاری"مان دەخاتە سەر. ئاهەنگێکی لەدایکبوونی بێکەموکوڕ، وێنەیەکی پشووی بێ هەڵە، ئەو نانی بەیانییەی ڕۆژی یەکشەممە کە هەمووان تێیدا پێدەکەنن... بەڵام، پەیوەندییە ڕاستەقینەکان لە ژێر ئەم ڕووکەشە سافکراوانەدا، لە ساتە شێواو و پێکەنیناوییەکانی ژیاندا سەرهەڵدەدەن. ئەو کاتەی هەمووتان پێکەوە ڕەچەتەیەکتان تێکدا و پاشان بە پێکەنینێکی بەرز بە کێکە سووتاوەکان پێکەنین، ڕەنگە بۆ ئینستاگرام ئەوەندە جوان نەبێت، بەڵام ئەوەندە ڕاستەقینەیە کە لە ڕۆحتاندا هەڵبکۆڵرێت. چونکە خۆشی ئەنجامی چالاکییەکی پلان بۆ داڕێژراو نییە، بەڵکو شادی هەستێکی هاوبەشە. لەو ساتانەدا، دەمامکەکان دەکەون، ڕۆڵەکان ون دەبن؛ تەنها مرۆڤە پێکەوە بەستراوەکان دەمێننەوە. ئەوەتا، ئەم ساتە "کەموکوڕ"انە پەیوەندییە خێزانییەکان بە وایەری پۆڵا دەهۆننەوە. چونکە کاتێک تووشی سەختی دەبیت، کاتێک خەمبار دەبیت، ئەوەی بیرت دێتەوە ئەو وێنە بێکەموکوڕە نییە، بەڵکو ئەو ساتە گەمژانەیە کە توانیتان پێکەوە پێبکەنن.

کەواتە، بۆچی هەندێک یادگاری لەوانی تر درەوشاوەترن؟ زانستی دەمارناسی وەڵامەکە لە نیشانەکردنی سۆزداریدا دەدۆزێتەوە. ڕووداوێک کە بە هەستێکی بەهێز (وەک پێکەنین، سەرسوڕمان، ئارامبوونەوە) ئەزموون دەکرێت، لەلایەن مێشکمانەوە وەک "گرنگ" نیشانە دەکرێت و لەسەر پتەوترین ڕەفەکانی یادگەمان هەڵدەگیرێت. ئەو ساتەی باوکت لە کاتی لاساییکردنەوەدا لەسەر کورسییەکە کەوت، بۆ مێشکی تۆ نیشانەیەکی زۆر بەهێزترە لە خوانێکی ئێوارەی ئاسایی. ئەمە تەنها بەو مانایە نییە کە ساتەکە پێکەنیناوی بووە؛ بەڵکو پەیامی "من سەلامەتم، من خۆشەویستم، من سەر بە ئێرەم"یش لەخۆدەگرێت. بۆیە، پرسیارکردنی ئەم پرسیارە لە منداڵەکەت یان دایک و باوکت، وەک خوێندنەوەی نەخشەی ئاسایشی سۆزدارییانە. فێردەبیت کە لە کوێ و کەی هەستیان بە زۆرترین سەر بە خۆبوون کردووە. بیرهێنانەوەی بەئاگایانەی ئەم یادگارییانە و قسەکردن لەسەریان، زمان و ئەفسانەی هاوبەشی خێزان دروست دەکات.

بۆ زیادکردنی ئەم یادگارییانە، پێویستیمان بە بودجەی گەورە یان پلانی ئاڵۆز نییە. ڕەنگە تەنها شتێک کە پێویستمانە، کەمێک هێواشکردنەوە و وازهێنان بێت لە "ڕاوکردنی ساتەکان". با قاپەکان کۆببنەوە و پێکەوە سەیری فیلمێکی گەمژانە بکەن. لەناو ئۆتۆمبێلدا گۆرانییە کۆنە دڵخوازەکەتان بە دەنگی بەرز لێبدەن و بە هاوارەوە لەگەڵی بڵێنەوە. ڕێوڕەسمێک پەرەپێبدەن کە پێکەنیناویترین ساتی ڕۆژەکەتان بۆ یەکتر بگێڕنەوە. خۆشی، زۆربەی کات کاتێک دەردەکەوێت کە واز لە کۆنترۆڵ دەهێنین و ڕێگە بە خۆڕسکی دەدەین. ناتوانرێت پلان بۆ دابنرێت، بەڵام دەتوانرێت بانگهێشت بکرێت. هەر بۆیە، بیرکردنەوە لە خۆشترین ساتی خێزانەکەتان تەنها گەشتێک نییە بۆ ڕابردوو، بەڵکو مانیفێستێکە بۆ ئەوەی چۆن دەتانەوێت لە داهاتوودا پەیوەندی دروست بکەن. دەتوانن بیرۆکەکانتان لە ڕێگەی ناونیشانی ئیمەیڵەکەمانەوە poffypuf@gmail.com لەگەڵمان هاوبەش بکەن.

لە کۆتاییدا، بەنرخترین گەوهەرەکانی ناو سندوقی یادگەمان، زۆربەی کات درەوشاوەترینەکان نین، بەڵکو گەرمترینەکانن. ئەوان لەنگەرە سۆزدارییەکانن کە بیرمان دەخەنەوە ئێمە کێین، لە کوێوە هاتووین و لە کاتە سەختەکاندا پەناگەیەکی سەلامەتمان هەیە کە پەنای بۆ بەرین. ئێستا دووبارە بیربکەرەوە، خۆشترین ساتی تۆ کامە بوو و ئەو ساتە دەربارەی خێزانەکەت چی بە گوێتدا دەچرپێنێت؟

ئیمەیڵە نێردراوەکان بەپێی یاسای پاراستنی زانیارییە کەسییەکان بڵاو ناکرێنەوە. ئەگەر دەتانەوێت بڵاو بکرێنەوە، تکایە بە جیا ئاماژەی پێ بدەن.

تێبینی دایک/باوک/مامۆستا: پرسیارکردنی ئەم پرسیارە لە منداڵان، خاڵێکی دەستپێکی نایابە بۆ تێگەیشتن لەوەی کە لە جیهانی ئەواندا چی وەک "خۆشی" و "ئاسایش" کۆدکراوە. وەڵامەکانیان ڕەنگە سەرسامتان بکات.