Teza lîsansa bilind a bi navê "Bandora Bernameya Xebatên Aheng û Amadekariyê li ser Amadebûna Xwendin û Nivîsandina Pêşîn û Nêrînên Mamosteyan ên Derbarê Pêkanînê de" ku di sala 2013an de li Enstîtuya Zanistên Perwerdeyê ya Zanîngeha Gaziyê ji aliyê Burak Delican ve hatiye amadekirin, di çarçoveya pêwîstiyên ku ji ber daxistina temenê destpêkirina dibistana seretayî bo 60-66 mehan bi pergala perwerdeyê ya 4+4+4an derketine holê, hatiye meşandin. Lêkolîn 93 xwendekarên pola yekem (61-78 meh) ên ku ji dibistanên ku nûnertiya sê astên cuda yên sosyo-ekonomîk li navenda Sêwasê dikin hatine hilbijartin, li xwe digire. Di xebatê de, Bernameya Xebatên Aheng û Amadekariyê ku sê mehan dom kir, hate pêkanîn; bandorên bernameyê bi pîvandinên pêş-test û paş-testê bi hûrgulî hatin vekolîn.

Di pêvajoya nirxandinê de Testa Gihîştina Dibistanê ya Metropolitan, Lîsteya Kontrolê ya Amadebûna Xwendewariyê, Mifteya Pûandana Derecekirî ya Çalakiyên Nivîsandinê, Lîsteya Kontrolê ya Şiyanên Guhdarîkirinê, nexşeyên şopandina çalakiyan û hevdîtinên bi mamosteyan re hatin bikaranîn. Bi rêya van amûran, pêşketinên zarokan ên di warên guhdarîkirin, axaftin, amadebûna ji bo xwendin-nivîsandinê, amadebûna ji bo nivîsandinê, têgihîştina dîtbarî û balê de bi awayekî piralî hatin pîvandin.

Encamên lêkolînê diyar dikin ku bernameyê di hemû van waran de pêşketinên watedar û erênî pêk aniye. Bi taybetî xwendekarên ku perwerdehiya pêşdibistanê dîtine, di astên destpêkê de xwedî pûanên bilindtir bûn; hate tespîtkirin ku asta perwerdehiya dayikê û temenê destpêkirina dibistanê li ser encaman cudahiyeke watedar çêkiriye. Lê belê, guherbarên zayend û asta perwerdehiya bav cudahiyeke watedar çênekirine.

Nêrînên mamosteyan derxist holê ku her çend bername kêrhatî tê dîtin jî, di pêvajoya pêkanînê de hin kêmasî hene. Di nav van de, agahdarkirina têrker a mamosteyan derbarê bernameyê de, têrnekirina şert û mercên fîzîkî yên polan û kêmasiyên standardîzasyonê di gavên pêkanînê de derdikevin pêş.

Di beşa encamê ya lêkolînê de tê destnîşankirin ku serdemeke aheng û amadekariyê ya plankirî û sazkirî di asta polên destpêkê de; bi xurtkirina şiyanên pêşîn ên bingehîn ên wekî ziman, bal, têgihîştin û şiyanên motor, destpêkeke xwendewariyê ya saxlem pêşkêşî zarokan dike. Lêkolîner destnîşan dike ku bi taybetî ji bo misogerkirina ahenga bi temenê destpêkirinê yê ku bi pergala 4+4+4an re guheriye; divê zanyariyên pîşeyî û şiyanên pêkanînê yên mamosteyan werin zêdekirin, beşdarbûna çalak a malbatan di pêvajoyê de were misogerkirin û bernameyên pêşdibistan-dibistana seretayî bi hev re lihevhatî bibin. Her wiha, ew pêşniyarên polîtîka û pêkanînê yên wekî pêşxistina testên tespîtkirina astê û amadebûnê, xurtkirina piştgiriya materyalan, pêkanîna bernameyên amadekariyê yên piştgir di serdema havînê de, piştgirîkirina sîstematîk a ezmûnên xwendewariya pêşîn û teşwîqkirina hevkariya di navbera mamosteyan de pêşkêş dike.

Ev xebata berfireh, ji bo pêşxistina amadebûna xwendin û nivîsandinê di pêvajoya derbasbûna zaroktiya zû û dibistana seretayî de, hem ji bo pêkanîneran hem jî ji bo çêkerên polîtîkayên perwerdeyê taybetmendiya rêberekî girîng hildigire. Hûn dikarin bi bikaranîna koda tezê ya 333446 bi rêya www.tez.yok.gov.tr bigihîjin tevahiya tezê. Ji bo tevkariyên wî yên hêja em spasiya Burak Delican dikin.