Teza doktorayê ya bi navê "Lêkolîna Li Ser Reftarên Lîstikê û Reftarên Zordariyê yên Di Lîstikan de Yên Zarokên Pêşdibistanê" ku di sala 2013'an de ji aliyê Özge Metin Aslan ve hatiye amadekirin, armanc dike ku zordariya hevalan (peer bullying) a ku di demên lîstika serbest de tê dîtin, tespît bike. Lêkolîn, li ser 55 zarokên 5-6 salî yên ku diçûn Pêşdibistana Beytepe'yê hatiye kirin. Di çarçoveya xebatê de, lîstikên zarokan bi hûrgilî hatine çavdêrîkirin; cure, pirtirî û şert û mercên derketina holê ya reftarên zordarî û mexdûrbûnê bi kûrahî hatine analîzkirin.

Encamên ku hatine bidestxistin nîşan didin ku reftarên zordarî û mexdûrbûnê, li gorî taybetmendiyên demografîk ên wekî temen û zayendê, bi awayên cihêreng derdikevin holê. Her wiha, şêwazên lîstika zarokan û têkiliyên wan ên hevaltiyê, rasterast bandorê li ser îhtîmala zordarîkirin an jî rûbirûbûna zordariyê dikin. Bi gotineke din, qalibên reftaran di dema lîstika serbest de û têkiliyên bi hevalan re, yek ji nîşaneyên herî girîng e ku nîşan dide ka dê zarokek di pozîsyona zordar an jî mexdûr de be.

Encamên lêkolînê derdixin holê ku reftarên zordariyê di heyama pêşdibistanê de ji ya ku tê texmînkirin pir zêdetir belavbûyî ne; lêbelê, dema ku di temenekî biçûk de têne ferqkirin û tedbîr têne girtin, ev meyl di salên pêş de bi asteke berçav kêm dibin. Di vê xalê de, çavdêriyên baldar ên mamosteyan di demên lîstika serbest de ji bo pêşîgirtina li zordariyê roleke krîtîk dilîzin. Dayîna berpirsiyarî û rolên erênî yên di polê de ji bo zarokan, bi bihêzkirina têkiliyên hevaltiyê, îhtîmala zordariyê dikişîne asta herî kêm.

Ev xebat destnîşan dike ku destwerdana zû ne tenê berpirsiyariya mamosteyan e, lê di heman demê de berpirsiyariya bingehîn a hemû saziyên perwerdeyê ye. Bi sepandina teknîkên rast ên çavdêriyê û bernameyên ku li ser çareserkirina pirsgirêkan hûr dibin, hem jêhatîbûnên civakî yên zarokan têne piştgirîkirin hem jî hawîrdoreke lîstikê ya ewle dikare were avakirin. Divê neyê jibîrkirin ku destwerdana zû, riya herî bi bandor e ji bo rawestandina zordariya hevalan berî ku mezin bibe.

Hûn dikarin bi koda tezê ya 339027'an bi rêya navnîşana https://tez.yok.gov.tr/ xwe bigihînin hemû tezê. Em spasiya Özge Metin Aslan dikin ji bo van tevkariyên hêja yên ku pêşkêşî qadê kirine.