Serdema pêşdibistanê, pêvajoyeke krîtîk e ku zarok tê de bi lez pêş dikevin û cîhanê û xwe kifş dikin. Her çend meylên êrîşkariyê yên ku di vê serdemê de derdikevin holê wekî qonaxeke pêşketinê bên qebûlkirin jî, dema ku zêdebûn û tundiya wan zêde bibe, ew mijarek e ku divê bi kûrahî bê lêkolînkirin. Teza lîsansa bilind a ku di sala 2014an de ji aliyê Hande Kutlu ve hatiye temamkirin, di çarçoveya nêzîkatiya psîkanalîtîk de nêrîneke agahdarîdar pêşkêşî sedemên giyanî yên van tevgerên ku di zarokên serdema pêşdibistanê de tên dîtin, dike.

Ev xebata nîtel, bi 5 zarokên ji koma 5 salî yên ku diçin dibistanên taybet û malbatên wan re hatiye meşandin. Pêvajoya berhevkirina daneyan; bi rêbazên wekî hevpeyvînên malbatê yên nîv-sazûmankirî, çavdêriyên zarokan û xebatên xêzkirinê hatiye dewlemendkirin. Lêkolîn, balê dikişîne ser têgihîştina dînamîkên giyanî yên ku di bin meylên êrîşkariya fîzîkî û devkî yên wekî lêxistin, dehfdayîn û qîrînê yên ku zarok nîşan didin de radizên.

Encamên lêkolînê nîşan didin ku êrîşkarî û teqînên hêrsê yên zarokan, ji ber pêşveçûna nesazker a nakokiyên serdema odîpal çêdibin. Ev zarok li bendê ne ku daxwazên wan tavilê bên bicihanîn û li hemberî astengkirinê tehamuleke pir kêm nîşan didin. Jinavçûna cûdahiya nifşan di malbatê de û tevlîkirina zarokan di biryarên mezinan de, dibe sedema berdewamkirina fantaziyên wan ên hêza mutleq. Ev rewş, bi zêdekirina lêgerîna sînoran a zarokê, dikare bibe sedem ku ew tevgerên bêkontrol û rûxîner nîşan bide.

Xebat, balê dikişîne ser bandora helwesta dêûbavan a li ser êrîşkariyê jî. Avakirina têkiliyeke daqurtîner an xapînok ya dayikê bi zarokê xwe re, û bi têra xwe negirtina rola qanûndaner a bav, rê li ber avakirina xwenaskirinên saxlem ên zarokê digire. Ev rewş, di zarokê de dibe sedema komîbûna bêewlehî û hêrsa hundirîn, û ev komîbûn jî bi riya şîdeta fîzîkî derdikeve derve.

Lêkolîn, girîngiya serpêhatiyên serdema zaroktiya zû di pêşketina zarokan de destnîşan dike. Kêmbûna fonksiyonên hembêzker ên dayikan, ango nikarîbûna têgihîştin û veguherandina serketinên hestyarî yên zarokê, wekî hêmaneke bingehîn a ku di binê êrîşkariyê de radizê derdikeve pêş. Bi heman awayî, pozîsyona bêfonksiyon a bav, ferdîbûna zarokê bi awayekî saxlem û adaptebûna wî ya bi qaîdeyên civakî re dijwar dike.

Di ronahiya van encaman de, ji bo dêûbavan hin pêşniyarên bingehîn tên pêşkêşkirin. Divê ji zarokan re sînorên zelal bên danîn û di van sînoran de helwesteke bibiryar bê nîşandan. Têgihiştineke hevgirtî ya dîsîplînê, dihêle ku zarok xwe di ewlehiyê de hîs bike. Divê ji bo zarokan qad bê vekirin daku ew hestên xwe yên wekî hêrs û bêhêvîbûnê îfade bikin, û divê hewl bê dayîn ku hewcedariyên ku di binê van hestan de radizên bên fêmkirin. Di dawiyê de, divê dêûbav derbarê psîkolojiya zarokan û qonaxên pêşketinê de bên agahdarkirin û di rewşên hewce de ji wergirtina piştgiriya pîşeyî dudilî nebin.

Êrîşkarî, ronîbûna derve ya pirsgirêkeke di cîhana giyanî ya zarokê de ye. Ji bo vê xebata wê ya girîng ku ji dêûbav û pisporan re rêberiyeke hêja pêşkêş dike, em spasiya Hande Kutlu dikin. Hûn dikarin bi koda 370351 bi rêya navnîşana www.tez.yok.gov.tr bigihîjin tevahiya tezê.