Jîngeha avakirî, têgeheke berfireh e ku hemû hêmanên mekanî yên ku mirov ji bo domandina jiyana xwe çêkiriye, di nav xwe de dihewîne. Lêbelê, tê zanîn ku ev derdor ne tenê ji aliyê mîmaran an plansazên bajaran ve, belkî ji aliyê her kesekî ku wê bi kar tîne ve tê şekildan û xwedîlêderketin. Di vê çarçoveyê de, armanca perwerdehiya jîngeha avakirî ew e ku vê hişmendî û agahiyê di nav hemû beşên civakê de ava bike. Teza doktorayê ya ku di sala 2015an de ji aliyê Sebla Arın ve hatiye nivîsandin, zarokan daxilî vê mijarê dike û ji bo bajarê Bursayê modelekî beşdar û pêkanbar pêşkêş dike.

Tezê, bi xebateke qadê ya bi navê "Projeya Lîstik Astengiyan Nenas e" (Oyun Engel Tanımaz Projesi - OETP), bernameyeke perwerdeyê ya berfireh a ku 8 mehan dewam kir, ji bo 30 zarokên 8-14 salî yên xwedî astengî û bêastengî pêk anî. Bername li ser hîmên pêşxistina hişmendiya bajarvaniyê di zarokan de, hundirînkirina pêvajoyên beşdar û bidestxistina mafê axaftinê yê çalak di avakirina jîngeha avakirî de hatiye damezrandin.

Di dawiya pêvajoya perwerdeyê de, zarokan bi sêwirandina parka lîstikê ya xeyalên xwe proje veguherandin berhemeke şênber. Di vê pêvajoyê de beşdaran armanc kirin ku darên li derdora xwe biparêzin, di parkê de materyalên veguherbar bi kar bînin û qadên li gorî prensîbên "sêwirana gerdûnî" biafirînin da ku hemû zarokên xwedî behreyên fizîkî yên cuda bikaribin bi hev re bileyizin. Wekî mînak, wan cîh da hûrgiliyên gihîştinê yên wekî rampayên ku zarokên bi kursiya bi teker jî dikarin bi kar bînin û rûberên bi tevnên cihêreng. Zarokan her wiha li şûna avakirina qadên veqetandî tenê ji bo kesên astengdar, parkeke yekgirtî ya ku hemû zarok dikarin bi hev re biceribînin sêwirandin.

Projeyê beşdariya zarokan ji çalakiyeke sembolîk derxist û bi piştgiriya rêveberiya herêmî veguherand pêkanîneke şênber, bi vî awayî nîşan da ku têgihîştina beşdarbûnê çiqas bi qîmet e. Ev aliyê projeyê hişt ku zarok berdêla kedên xwe bibînin û baweriya wan bi pêvajoyên beşdarbûnê xurttir bibe.

Ev xebat teqez dike ku agahdariya zarokan a li ser jîngeha avakirî tevkariyek mezin li pêşketina wan a civakî û rewşenbîrî dike. Ev modela ku bi têgihîştineke perwerdeyê ya navdîsîplînî hatiye avakirin; afirînerî, şiyana çareserkirina pirsgirêkan û ramana rexneyî ya zarokan pêş dixe û armanc dike ku wan di pêşerojê de bike welatiyên bêtir hişyar û çalak.

Em ji bo vê xebata hêja spasiya Sebla Arın dikin. Hûn dikarin bi koda 421182 bi rêya navnîşana www.tez.yok.gov.tr bigihîjin tevahiya tezê.