Em hemî wî anonsa ewlehiyê ya klasîk a di balafiran de dizanin: "Gava maskeyên oksîjenê dakevin, pêşî maskeya xwe û paşê ya zarokê xwe deynin." Ev ferman rastiyeke jiyanî dihewîne: Ji bo ku hûn karibin alîkariya kesekî din bikin, divê hûn pêşî li ser piyan bin û nefesê bistînin. Rêwîtiya dêûbavtiyê jî di rastiyê de guhertoyek dirêj û bê navber a vê anonsê ye. Lê mixabin gelek dêûbav vê rêgezê ji bîr dikin û danîna maskeya xwe bi domdarî paşde dixin. Dirûşma "pêşî zarokê min" piştî demekê vediguhere gêrîngiyekê ku tê de dêûbav hebûn, hewcedarî û hestên xwe tune dihesibîne. Encama wê neçar e: westandina derûnî. Dêûbaveke/î westiyayî nikare cîhaneke saxlem pêşkêşî zaroka xwe bike û şiyana danîna sînorên biryardar û biîstiqrar—ku bingeha ewlehiya hestyarî ya zarokê ye—hildiweşîne.

Westandina dêûbavan wekî petayeke veşartî ya serdema nûjen e; ew bi rewşeke westandina domdar, tevizîna zihnî, bêsebrî û nekêfxweşbûna ji dêûbavtiyê xwe nîşan dide. Ev rewş ne qelsiyek an têkçûnek e, berevajî, nîşana wê yekê ye ku çavkaniyên mirov li ser kapasîteya xwe hatine xerckirin. Çawa ku otomobîlek bê sotemenî li ser rê dimîne, dêûbavê ku sotemeniya wî ya hestyarî û laşî qediya be jî naxebite. Gava dêûbavê westiyayî ji ber tirsa pevçûnê ji daxwazên nelivbar ên zarok re dibêje "erê", sînor winda dibin; lê zarokek bê sînor ber bi bêaramî û kaosê ve dikişe. Her sînorek ku dêûbavê bêhêz nikaribe biparêze, kevirê bingehîn ê ji keleha ewle ya zarok kêm dike.

Di çanda me de fedakariya dêûbavan, nemaze ya dayikê, bi rengekî zêdegavî tê pîrozkirin. Dêûbavek ku hewcedariya xwe ya bêhnvedanê tîne ziman, zû bi zû bi "xweperestî"yê tê gunehbarkirin. Lêbelê xwedîderketina li dema xwe, vexwarina qehweyek di bêdengiyê de an mijûlbûna bi hobiyekê qet ji zarokê nehatiye dizîn; berevajî, veberhênana herî biqîmet e ku ji bo wî tê kirin. Dêûbavê ku bataryaya xwe şarj dike; di krizan de bisebirtir e, li hember guherînên hestyarî yên zarok ne bi hêrs lê bi hembêzkirin nêzîk dibe û di danîna sînoran de xwedî helwesteke hezkirî û biryardar e. Ev zelaliya zihnî hêzê dide dêûbavtiya saxlem.

Ji bo şikandina vê çerxa westîner ne hewceyî pêngavên mezin, hewceyî adetên piçûk e. Lênihêrîna li xwe ji dawiya lîsteyê bînin û bixin bin xala lênihêrîna zarok; ev her du ji hev nayên qetandin. Dema ji bo xwe ne mecbûr e bi saetan be; 5 deqe girtina çavan bi muzîkekê an jî 15 deqeyan meşeke bi tena serê xwe, wek stasyonên avê ne ku di maratona dêûbavtiyê de hêzê didin we. Hûn ne mecbûr in dêûbavek bêkêmasî bin; pêdiviya zaroka we tenê bi dêûbavek "têra xwe baş" heye, û dêûbavtiya baş bi danîna maskeya xwe ya pêşîn dest pê dike. Hûn dikarin serpêhatî û fikrên xwe bi rêya navnîşana me ya e-nameyê cguhasiptekin@gmail.com bi me re parve bikin.

E-nameyên ku tên şandin li gorî qanûna parastina daneyan (KVKK) nayên parvekirin; heke hûn bixwazin bên parvekirin, ji kerema xwe vê yekê cuda diyar bikin.

Ji bo Dêûbavan Nîşe: Kalîteya dema ku hûn ji bo xwe vediqetînin, ji dirêjahiya wê pir girîngtir e. Bêhnvedaneke hişmendane ya 5 deqeyan ji saetek dema belavbûyî bêtir can dide giyanê we.

Zazaki

Qîrayîşo Bêveng ê Dadî û Babayê Betilîyaye: Hewcedarîyê Şima Luks Nîyê, Mecburî yê

Ma pêro anonsê asayîşî yê klasikî yê teyareyan zanê: "Çi wext maskeyê oksîjenî kewtî war, verî maskeya xo, dima zî ya domanê xo bîyerê xo ro." Na talîmate raştîyêka cuye hewênena: Seba ke şima eşkenê hetkarîya yewna kesî bikerê, ganî şima verî xo pay ra û nefes gênê. Raywanîya dadî û babayî zî rastî de versîyonêko derg û bêmabên ê nê anonsî yo. Labelê heyf ke xeylê dadî û babayî nê qaydeyî xo vîrî ra kenê û xo ro dayîşê maskeya xo tim pey de erzenê. Sloganê "verî domanê mi" beno sedem ke kes hewcedarî û hîsanê xo vîndî bikero û bixetiko. Netîce kî betilîyayîş o. Dadî û babayêko betilîyaye nêşeno seba domanê xo dinyayêka weşe biafirno û qabîlîyetê roniştişê sînoranê weşan—ke lîmanê ewleyî yo seba domanî—hêsanî keno vîndî.

Betilîyayîşê dadî û babayî sey nêweşîyêka nimitî ya dewrê modernî ya; tim westîyayîş, perîşanîya zîhnî, bêsebrî û keyfnêgirewtişê pîlbîyayîşî nîşan dano. No nêşkayîş nîyo, nîşana qedîyayîşê çimeyan o. Zê erebeya bêbenzîn, çi wext ke çîlê dadî û babayî qedîyeno, karê înan nêmeşîno. Wexto ke dadî û babayo bêhal seba remayîşê pêrodayîşî her waştişê bêmane yê domanî rê vano "e", sînorî rijnênê; la domano ke bê sînor bimano kaos û bêhuzurîye keno xo cire. Her sînoro ke nêno ronayene, kerpîçêkê lîmanê ewle yê domanî kêmî keno.

Cimatê ma de fedakarîya dadîye zaf zêde yena berzkerdene û keso ke hewcedarîya xo bîyaro ziwan sey "xogîr" yeno vînayene. La wextveqetnayîşê xo rê, yew qehweya bêvengîye de şimitiş qet dizdîya wextê domanî nîyo; xeta tewr erjîyaye ya sermayegozarîya seba domanî yo. Dadî û babayo ke şarj beno; krizan de bi sebir o, her şepela hîsî ya domanî ne sey hêriş la sey hewcedarî fehm keno û sînoran bi şefqet û qerar ronenî. Na zelalîya aqilî bingeha dadîbîyayîşê weşî ya.

Seba şiknayîşê nê çerxî gamanê qîçkan berzî. Xo rê ewnîyayîşî bîyarî serê lîsteya karê rojane. Nê fersendî mecbur nîyê saetan dewam bikerê; panc deqeyî bi çimê girewteyî muzîk goşdayîş ya kî 15 deqeyî yew piyaseyo kilm, stasyonê awe yê maratono derg î. Mecbur nîyo ke şima dadî û babayêko mukemel bê; domanê şima heq keno ke wayîrê dadî û babayêkê "besî weş" bo, û dadî-bavbîyayîşo baş zî bi maskeya xo ro dayene dest pêkeno. Şima eşkenî fikrê xo bi adresa ma ya mailî cguhasiptekin@gmail.com ma rê bişawî.

Mailê ke şima erşawenî goreyê şertanê KVKK nêameyê parekerdene; eke wazenî pare bibê, rica kena bivacê.

Dadî û Babayan rê Not: Kalîteyê wextê ke şima xo rê cîya kenê, dergîya ey ra zaf muhîmter o. Pênc deqeyî mola yê bihes û heşyar, yew saeta perîşane ra rehetir giyanê şima keno newe.

Soranî

هاواری بێدەنگی دایک و باوکی ماندوو: پێداویستییەکانت زیادە نییە، بەڵکو پێویستییە

هەموومان ئەو ڕاگەیاندنە ئەمنییە کلاسیکییەی ناو فڕۆکەکان دەزانین: "کاتێک ماسکی ئۆکسجینەکان دەکەونە خوارەوە، سەرەتا ماسکی خۆت و پاشان هی منداڵەکەت ببەستە." ئەم ڕێنماییە ڕاستییەکی ژیانی لەخۆدەگرێت: بۆ ئەوەی بتوانیت یارمەتی کەسێکی تر بدەیت، سەرەتا دەبێت خۆت لەسەر پێ بیت و هەناسە بدەیت. گەشتی دایک و باوکایەتیش لە ڕاستیدا وەشانی درێژ و بێ پسانەوەی ئەم ڕاگەیاندنەیە. بەڵام بەداخەوە زۆرێک لە دایک و باوکان ئەم یاسایە لەبیر دەکەن و ماسکی خۆیان دوادەخەن. دروشمی "یەکەمجار منداڵەکەم" دەبێتە گێژاوێک کە پێداویستی و ڕۆحی دایک و باوکی تێدا دەتوێتەوە و بەرەو فرەسووتی دەروونیان دەبات. دایک و باوکێکی ماندوو ناتوانێت جیهانێکی تەندروست پێشکەش بە منداڵەکەی بکات و توانای دانانی سنووری جێگیر و تەندروست—کە کۆڵەکەی سەرەکی هەستکردنە بە پارێزراوی—لەدەست دەدات.

ماندووبوونی دایک و باوکایەتی پەتا نەبینراوەکەی ئەم سەردەمەیە؛ بە شەکەتی بەردەوام، تێکچوونی سەرنج، کەمبوونی سەبر و نەمانی چێژی پێگەیاندن دەردەکەوێت. ئەمە لاوازی کەسایەتی نییە، بەڵکو بەڵگەی بەتاڵبوونی ڕەهای سەرچاوەکانی وزەیە. کاتێک بەنزینی هەستەکی تەواو دەبێت، ئۆتۆمبێلی پەروەردە لە جووڵە دەکەوێت. کاتێک دایک و باوکێکی ماندوو تەنها بۆ ڕاکردن لە کێشە، بە داواکارییە ناڕەواکانی منداڵەکەی دەڵێت "بەڵێ"، سنوورەکان دەپووکێنەوە؛ لە کاتێکدا منداڵی بێ سنوور دەکەوێتە نێو گێژاوی ترس و بێسەروبەری. هەر سنوورێک کە نەتوانرێت جێبەجێ بکرێت، خشتێکە کە لە دیواری قەڵای ئارامی منداڵەکە لێدەکرێتەوە.

لە کولتووری ئێمەدا، قوربانیدانی بێسنووری دایک و باوک بەتایبەت دایک پیرۆز دەکرێت و دەربڕینی پێویستییەکانی خود بە "خۆپەرستی" دادەنرێت. لە کاتێکدا کات تەرخانکردن بۆ پشوودان، سەرقاڵبوون بە خولیایەک یان خواردنەوەی قاوەیەک لە بێدەنگیدا، هەرگیز کات دزین نییە لە منداڵ؛ بەڵکو گەورەترین سەرمایەگوزارییە بۆی. دایک و باوکێکی پڕوزە، لە کاتی تووڕەیی منداڵەکەیدا بە سەبرترە و نائارامییەکانی وەک پەلاماری کەسی نابینێت، بەڵکو وەک دەربڕینی پێداویستییەکی ڕۆحی لێی دەڕوانێت. ئەم هێمنی و ئارامییە، بنەمای دانانی سنووری تەندروستە بە باوەشێکی پڕ لە خۆشەویستی و پێداگرییەوە.

شکاندنی ئەم دۆخە نائاساییە بە خووی بچووکی ڕۆژانە دەبێت؛ ئاگاداری لە خود لە کۆتایی لیستەکە دەربهێنە و بیخەرە سەرەوەی کارەکانت لە تەنیشت خزمەتی منداڵەکەت. ئەم پشووە پێویست ناکات کاتژمێرانێکی زۆر بخایەنێت؛ پێنج خولەک چاو داخستن و گوێگرتن لە میوزیکێک یان ١٥ خولەک پیاسەیەکی تاکەکەسی، هەناسەیەکی تازەیە لە ماراسۆنی پەروەردەدا. مەرج نییە دایک و باوکێکی بێخەوش و کامڵ بیت؛ منداڵەکەت مافی ئەوەی هەیە دایک و باوکێکی "بەشی پێویست باش"ی هەبێت، و دەستپێکی ئەمەش بەستنی ماسکی ئۆکسجینەکەی خۆتە. دەتوانن ئەزموون و بۆچوونەکانتان لە ڕێگەی ئیمەیڵی cguhasiptekin@gmail.com لەگەڵمان هاوبەش بکەن.

ئیمەیڵە نێردراوەکان بەپێی یاسای پاراستنی داتا و زانیارییە کەسییەکان (KVKK) بڵاو ناکرێنەوە؛ مەگەر خۆتان بە جیا ئاماژەی پێ بدەن.

تێبینی بۆ دایک و باوکان: کوالێتی ئەو کاتەی بۆ خۆتی تەرخان دەکەیت زۆر لە ماوەکەی گرنگترە. پێنج خولەک پشووی بەئاگایی و قووڵ، زۆر زیاتر لە یەک کاتژمێری پڕ لە نیگەرانی و سەرقاڵی، دەروونت نوێ دەکاتەوە.