Perwerdehiya pêşdibistanê, ji bilî pêşketina bîrnasî û motor a zarokan, ji bo pêşketina wan a civakî û hestyarî jî xwedî girîngiyeke jiyanî ye. Dema ku nêzîkatiyên pedagojîk ên wekî Montessori balê dikişînin ser vedîtina potansiyelên takekesî yên zarokan; pêşxistina jêhatîbûnên wekî pêwendiya civakî û hevkarî jî dibe parçeyekî jêneger ê perwerdehiya nûjen. Teza doktorayê ya ku ji aliyê Gökhan Kayılı ve di sala 2015an de hatiye amadekirin, bandora rêbaza Montessori ya ku bi bernameya perwerdehiya jêhatîbûna civakî hatiye piştgirîkirin, li ser asta jêhatîbûna civakî ya zarokên 60-72 mehî vedikole.

Lêkolîn, bi 60 zarokên 60-72 mehî yên ku li pêşdibistaneke serbixwe ya li navenda parêzgeha Konyayê dixwînin, hatiye kirin. Zarok bi rêbaza diyarkirina tesadufî dabeşî komên ezmûn û kontrolê yên 30 kesî hatine kirin. Li ser koma ezmûnê, 10 heftêyan û hefteyê 3 rojan, bi giştî 30 rûniştin rêbaza Montessori ya ku bi "Bernameya Perwerdehiya Jêhatîbûna Civakî" hatiye piştgirîkirin, hatiye sepandin. Koma kontrolê jî tenê perwerdehiya klasîk a Montessori domandiye. Wekî amûra berhevkirina daneyan "Pîvana Jêhatîbûna Civakî Ji Bo Zarokên Pêşdibistanê" hatiye bikaranîn.

Encamên lêkolînê nîşan didin ku asta jêhatîbûna civakî ya zarokên di koma ezmûnê de, ku rêbaza Montessori ya bi bernameya perwerdehiya jêhatîbûna civakî piştgirîkirî li ser wan hatiye sepandin, li gorî zarokên di koma kontrolê de di asteke watedar de bilindtir e. Bi taybetî di jêhatîbûnên kontrolkirina xwe, tevlîbûna civakî û pêwendiya bi hevalan re ku bin-rehendên jêhatîbûna civakî ne, zarokên koma ezmûnê pêşketinên girîng tomar kirine. Ev encam, radixin ber çavan ku rêbaza Montessori ne tenê jêhatîbûnên bîrnasî û xweparastinê yên zarokan, di heman demê de dikare pêşketina wan a civakî û hestyarî jî bi awayekî bibandor piştgirî bike. Tez, destnîşan dike ku bernameya jêhatîbûna civakî di kêmkirina reftarên pirsgirêkdar ên wekî şermokî û êrîşkarî de jî bibandor e.

Ev xebat, îspat dike ku hevgirtina rêbaza Montessori bi perwerdehiya jêhatîbûna civakî re, ji bo pêşketina zarokan nêzîkatiyeke berfirehtir pêşkêş dike. Ji ber vê yekê, tê pêşniyarkirin ku di bernameyên perwerdehiya pêşdibistanê de perwerdehiya Montessori, bi bernameyên taybet ên ku pêşketina civakî û hestyarî ya zarokan armanc dikin bê piştgirîkirin û sepandin. Standina perwerdehiyên xizmet-hundir ji aliyê mamosteyan ve ji bo zêdekirina zanyarî û jêhatîbûnên xwe yên di vê mijarê de, dê bibandorbûna bernameyê derxe asta herî jor. Her wiha, hişyarkirina malbatan a li ser rêyên piştgirîkirina pêşketina civakî ya zarokên wan, dê bihêle ku ev jêhatîbûnên li dibistanê hatine qezenckirin di hawîrdora malê de jî bên xurtkirin.

Ji bo vê xebata wî ya hêja em spasiya Gökhan Kayılı dikin. Hûn dikarin bi koda 422538 bi rêya navnîşana www.tez.yok.gov.tr bigihîjin tevahiya tezê.