Teza doktorayê ya bi sernavê "Bandora Şîdeta Di Televîzyonê de bi Rêya Fîlmên Karton li ser Zarokên Pêşdibistanê" ku di sala 2015an de ji aliyê Özgür Özen ve hatiye nivîsandin, têkiliya zarokên îroyîn a bi medyayê re ronî dike. Xebat, balê dikişîne ser wê yekê ku zarok di serdema pêşdibistanê de ku yek ji qonaxên herî krîtîk ên pêşketina zarokan e, çawa ji televîzyon û fîlmên karton bandor dibin. Ev lêkolîn, hebûna hêmanên şîdetê di fîlmên karton de, cureyên wan û bandorên wan ên potansiyel ên li ser reftarên zarokan bi perspektîfeke zanistî dinirxîne.

Di çarçoveya lêkolînê de, bi giştî 49 fîlmên karton ên ku ji heft qenalên cihêreng ên zarokan ku li Tirkiyeyê herî zêde tên temaşekirin hatine hilbijartin, tên vekolîn. Metodolojiya xebatê; nêzîkatiyeke analîza berfireh a li gorî demajimêr, naverok, cureyê berhemê (xwemalî/biyanî) û hebûna hêmanên şîdetê ya her fîlmekî karton lixwe digire. Pîvanên kişandinê û cureyên şîdetê (fîzîkî, devkî, hestyarî) bi hûrgilî tên tomarkirin. Daneyên bidestxistî, profîlên naverokê yên qenalên zarokan û rîskên gengaz ên van profîlan ên li ser pêşketina zarokan radixin ber çavan.

Li gorî encamên bingehîn ên xebatê, beşeke girîng a fîlmên karton ên hatine vekolîn (%61,22) naverokeke şîdetê di nav xwe de dihewîne. Ev rewş nîşan dide ku şîdet di qenalên zarokan de diyardeyeke berbelav e. Hatiye diyarkirin ku piraniya mutleq a fîlmên karton ên şîdetê dihewînin (%96,67) berhemên biyanî ne. Di analîzên hatine kirin de, hatiye tesbîtkirin ku di nava cureyên şîdetê de ya herî zêde rast lê hatiye hatin şîdeta fîzîkî ye (%53,06), piştî wê şîdeta devkî (%48,98) û ya hestyarî (%22,44) tên. Bi taybetî, dema ku tê dîtin naverokên qenala dewletê TRT Çocuk û qenala taybet Yumurcak TV şîdetê nahewînin; di qenalên din ên wekî Cartoon Network, Disney Channel û MinikaGO de di her fîlmekî karton ê hatiye vekolîn de hêmanên şîdetê hatine dîtin. Ev encam, bandora potansiyel a polîtîkayên qenalan û hilbijartinên naverokê ya li ser zarokan eşkere dike.

Bi taybetî zarokên pêşdibistanê, di nava meyla modelgirtin û teqlîdkirina reftarên ku dibînin de ne. Lêkolîn, balê dikişîne ser wê yekê ku fîlmên karton ên şîdetê dihewînin, dikarin bibin sedema têgihiştinên şaş ên wekî ku şîdet ji bo çareserkirina pirsgirêkan rêbazeke derbasdar e. Tê destnîşankirin ku zarok dikarin reftarên êrîşkar ên qehremanên fîlmên karton li lîstikên xwe û pêwendiyên xwe yên bi hevalan re nîşan bidin. Ev rewş, dikare li ser pêşketina civakî û hestyarî ya zarokan bandorên neyînî çêbike. Ji ber vê yekê, gelekî girîng e ku dêûbav bi zarokên xwe re bernameyan temaşe bikin, naverokan binirxînin û ji wan re rêberiyê bikin. Her wiha, zêdekirina berhemên fîlmên karton ên xwemalî, alîkariya zarokan dike ku nirxên çanda xwe fêr bibin û ji bandora weşanên biyanî yên şîdetê dihewînin, bên parastin.

Ji bo pêkanîna vê xebata hêja em spasiya Özgür Özen dikin. Hûn dikarin bi koda 413930 bi rêya navnîşana www.tez.yok.gov.tr bigihîjin tevahiya tezê.