Okul öncesi dönem, çocukların zihinsel ve duygusal gelişimlerinin en hızlı olduğu, adeta bir sünger gibi bilgiyi emdikleri kritik bir evredir. Bu dönemde çocukların dünyayı algılayış biçiminde görsellik en önemli rolü oynamaktadır. Bu nedenle çocukların hem okuma alışkanlığı kazanması hem de sağlıklı bir gelişim süreci geçirmesi için onlara sunulan kitaplardaki illüstrasyonların niteliği büyük önem taşır. Buse Özek’in 2015 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi, okul öncesi çocuk kitaplarındaki illüstrasyonların bu çok yönlü etkilerini detaylı bir şekilde incelemektedir.

Tez, illüstrasyonun sadece metni süsleyen bir unsur olmadığını; aksine görsel bir dil ve güçlü bir iletişim aracı olduğunu vurgulamaktadır. Nitelikli bir illüstrasyon; metinde anlatılan olayları, duyguları ve kavramları pekiştirerek çocukların zihninde kalıcı hâle getirir. Araştırmaya göre çocuklar illüstrasyonlar sayesinde nesnelerin imgelerini belleklerinde oluşturur, böylece kavramsal gelişimleri doğrudan desteklenir. Ayrıca illüstrasyonlar, çocukların henüz bilmedikleri sözcükleri bağlam yoluyla anlamlandırmalarına ve dil dağarcıklarını genişletmelerine önemli bir katkı sunar.

İllüstrasyonların en güçlü ögelerinden biri olan renklerin de çocuğun psikolojisi üzerinde belirgin etkileri bulunmaktadır. Canlı ve parlak renkler çocukların kitaba olan ilgisini canlı tutarken; kırmızı ve turuncu gibi sıcak renkler uyanıklık ve enerji hissi vermekte, mavi ve yeşil gibi soğuk renkler ise sakinleştirici bir etki yaratmaktadır. Renklerin doğru ve bilinçli kullanılması, illüstrasyonun iletmek istediği mesajı güçlendirir ve çocuğun duygusal dengesine katkı sağlar.

Çalışma, çocuk kitaplarının sosyolojik ve kültürel boyutuna da dikkat çekmektedir. Yazar, görsel öğelerin çocuğa kendi kültürünü ve değerler sistemini aktarmadaki kritik rolünü belirtir. Yalnızca Batı menşeili çizimler ve yabancı karakterler yerine; Nasrettin Hoca ve Keloğlan gibi Türk masal ve halk kültürüne özgü figürlerin yer aldığı nitelikli kitapların, çocukların kültürel kimlik kazanmaları ve aidiyet hissi geliştirmeleri açısından son derece faydalı olduğu savunulmaktadır.

Buse Özek’in çalışması, çocuk kitabı seçiminin basit bir masal dinleme eyleminin ötesinde, çocuğun bilişsel, duygusal ve estetik gelişimini besleyen stratejik bir pedagojik süreç olduğunu göstermektedir. Resimli çocuk kitapları hazırlanırken çocuğun yaş düzeyine, pedagojik gereksinimlerine, estetik niteliğe ve yerel kültürel kodlara özen gösterilmesi esastır.

Bu kıymetli çalışması için Buse Özek'e teşekkür ederiz. Tezin tamamına www.tez.yok.gov.tr adresi üzerinden 424957 koduyla erişebilirsiniz.