2015 yılında Özgür Özen tarafından kaleme alınan “Televizyondaki Şiddetin Çizgi Filmler Yolu İle Okul Öncesi Çocuklara Etkisi” başlıklı doktora tezi, günümüz çocuklarının medyayla olan ilişkisine ışık tutmaktadır. Çalışma, çocuk gelişiminin en kritik evrelerinden biri olan okul öncesi dönemde, çocukların televizyon ve çizgi filmlerden nasıl etkilendiği üzerine odaklanmaktadır. Bu araştırma; çizgi filmlerdeki şiddet öğelerinin varlığını, türlerini ve çocukların davranışları üzerindeki potansiyel etkilerini bilimsel bir perspektifle değerlendirmektedir.

Araştırma kapsamında, Türkiye’de en çok izlenen yedi farklı çocuk kanalından seçilen toplam 49 çizgi film incelenmektedir. Çalışmanın metodolojisi; her bir çizgi filmin süresi, içeriği, yapım türü (yerli/yabancı) ve şiddet öğelerinin varlığına göre detaylı bir analiz yaklaşımını içermektedir. Çekim ölçekleri ve şiddet türleri (fiziksel, sözel, duygusal) titizlikle not edilmektedir. Elde edilen veriler, çocuk kanallarının içerik profillerini ve bu profillerin çocuk gelişimine yönelik olası risklerini ortaya koymaktadır.

Çalışmanın temel bulgularına göre, incelenen çizgi filmlerin önemli bir bölümü (%61,22) şiddet içeriği barındırmaktadır. Bu durum, çocuk kanallarında şiddetin yaygın bir olgu olduğunu göstermektedir. Şiddet içeren çizgi filmlerin ezici çoğunluğunun (%96,67) yabancı yapım olduğu belirlenmiştir. Yapılan analizlerde, şiddet türleri arasında en sık rastlanılanın fiziksel şiddet (%53,06) olduğu, bunu sözel (%48,98) ve duygusal (%22,44) şiddetin takip ettiği saptanmıştır. Özellikle devlet kanalı TRT Çocuk ve özel kanal Yumurcak TV'deki içeriklerin şiddet içermediği gözlemlenirken; Cartoon Network, Disney Channel ve MinikaGO gibi diğer kanallarda incelenen her çizgi filmde şiddet öğelerine rastlanmaktadır. Bu bulgular, kanal politikaları ve içerik seçimlerinin çocuklar üzerindeki potansiyel etkisini gözler önüne sermektedir.

Özellikle okul öncesi çocuklar, gördükleri davranışları model alma ve taklit etme eğiliminde olmaktadır. Araştırma, şiddet içeren çizgi filmlerin, problemleri çözmek için şiddetin geçerli bir yöntem olduğu gibi yanlış algılara yol açabileceğine dikkat çekmektedir. Çocukların çizgi film kahramanlarının agresif davranışlarını oyunlarına ve akran ilişkilerine yansıtabileceği vurgulanmaktadır. Bu durum, çocukların sosyal ve duygusal gelişimi üzerinde olumsuz etkiler yaratabilmektedir. Bu nedenle ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte programları izlemesi, içerikleri değerlendirmesi ve onlara rehberlik etmesi büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, yerli çizgi film yapımlarının artırılması, çocukların kendi kültürlerine ait değerleri öğrenmesine ve şiddet içerikli yabancı yayınların etkisinden korunmasına yardımcı olmaktadır.

Bu değerli çalışmayı gerçekleştiren Özgür Özen'e teşekkür ederiz. Tezin tamamına www.tez.yok.gov.tr adresi üzerinden 413930 koduyla erişebilirsiniz.