Uçaklardaki o klasik güvenlik anonsunu hepimiz biliriz: "Oksijen maskeleri düştüğünde, maskeyi önce kendinize, sonra çocuğunuza takın." Bu talimat, hayati bir gerçeği barındırır: Başkasına yardım edebilmek için önce sizin ayakta ve nefes alıyor olmanız gerekir. Ebeveynlik yolculuğu da aslında bu anonsun uzun ve kesintisiz bir versiyonudur. Ancak ne yazık ki birçok ebeveyn bu kuralı unutur ve kendi maskesini takmayı sürekli erteler. "Önce çocuğum" mottosu, bir süre sonra ebeveynin kendi varlığını, ihtiyaçlarını ve duygularını yok saydığı bir girdaba dönüşür. Sonuç ise kaçınılmaz bir tükenmişliktir. Tükenmiş bir ebeveyn, çocuğuna sağlıklı bir dünya sunamaz ve ebeveynliğin en temel direklerinden biri olan tutarlı sınır koyma becerisini hızla yitirir.

Ebeveyn tükenmişliği, modern zamanların görünmeyen salgını gibidir; sürekli bir yorgunluk hali, zihinsel dağınıklık, tahammülsüzlük ve ebeveynlikten keyif alamama hissiyle kendini gösterir. Bu tablo bir yetersizlik ya da zayıflık değil, kaynakların kapasitenin çok üzerinde tüketildiğinin açık bir göstergesidir. Tıpkı yakıtı biten bir arabanın yolda kalması gibi, duygusal ve fiziksel enerjisi sıfırlanan bir ebeveynin de sağlıklı işlev görmesi imkânsızlaşır. Tükenmiş bir ebeveyn, çocuğun makul olmayan isteklerine çatışmadan kaçınmak adına "evet" dedikçe sınırlar silikleşir; oysa net sınırlardan mahrum kalan bir çocuğun dünyasında belirsizlik ve kaos başlar. Çocuğun güven hissi, ebeveynin sarsılmaz ve kararlı duruşundan beslenir.

Toplumumuzda özellikle annenin kendini koşulsuz feda etmesi yüceltilen kültürel bir koddur. Kendi dinlenme hakkını talep eden ebeveyn ise çoğu zaman haksız bir "bencillik" suçluluğuyla baş başa bırakılır. Oysa ebeveynin bir hobiye vakit ayırması, dinlenmesi veya sessizce bir kahve içebilmesi çocuktan çalınan bir zaman değil; ona sunulan en kıymetli yatırımdır. Kendi bataryasını şarj edebilen bir ebeveyn; kriz anlarında daha sabırlı, duygusal dalgalanmalara karşı daha kapsayıcı ve sınır koyarken çok daha tutarlı olabilir. Bu zihinsel berraklık, fırtınalı anlarda çocuğu bir tehdit olarak görmenin önüne geçer ve koşulsuz şefkatin kapısını aralar.

Bu kısır döngüyü kırmak devrimsel hamlelerle değil, mikro alışkanlıklarla mümkündür. Kendinize bakım vermeyi yapılacaklar listesinin en sonundan alıp önceliklerinizin merkezine yerleştirin. Bu mola saatler sürmek zorunda değildir; bazen sadece gözlerinizi kapatıp beş dakika sakin bir müzik dinlemek, bazen de eşinizden kısa bir destek isteyip tek başınıza yürüyüşe çıkmaktır. Mükemmel bir ebeveyn olmak zorunda değilsiniz; çocuğunuzun ihtiyaç duyduğu şey "yeterince iyi" bir ebeveyndir ve yeterince iyi olmanın ilk şartı kendi oksijen maskenizi takabilmektir. Süreçteki deneyimlerinizi cguhasiptekin@gmail.com adresimiz üzerinden bizimle paylaşabilirsiniz.

Gönderilen mailler KVKK’ya uygun şekilde paylaşılmayacak, paylaşılmasını istediğiniz durumlarda lütfen ayrıca belirtiniz.

Ebeveynlere Not: Kendinize ayırdığınız zamanın kalitesi, süresinden çok daha önemlidir. Beş dakikalık bilinçli ve odaklanmış bir mola, zihni dağıtarak geçirilen bir saatten çok daha yenileyicidir.