2013 yılında Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde Burak Delican tarafından hazırlanan "Uyum ve Hazırlık Çalışmaları Programının İlk Okuma Yazmaya Hazıroluşluğa Etkisi ve Uygulamaya İlişkin Öğretmen Görüşleri" başlıklı yüksek lisans tezi, 4+4+4 eğitim sistemi ile ilkokula başlama yaşının 60–66 aya düşmesinin yarattığı gereklilikler çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırma, Sivas merkezde yer alan üç farklı sosyo-ekonomik düzeyi temsil eden okullardan seçilmiş 93 birinci sınıf öğrencisini (61–78 ay) kapsamaktadır. Çalışmada, üç ay süren Uyum ve Hazırlık Çalışmaları Programı uygulanmış; ön test ve son test ölçümleri ile programın etkileri ayrıntılı biçimde incelenmiştir.

Değerlendirme sürecinde Metropolitan Okul Olgunluğu Testi, Okuryazarlığa Hazıroluşluk Kontrol Listesi, Yazma Becerileri Dereceli Puanlama Anahtarı, Dinleme Becerileri Kontrol Listesi, etkinlik takip çizelgeleri ve öğretmen görüşmeleri kullanılmıştır. Bu araçlar aracılığıyla çocukların dinleme, konuşma, okuma-yazmaya hazıroluş, yazmaya hazıroluş, görsel algı ve dikkat alanlarındaki gelişimleri çok boyutlu olarak ölçülmüştür.

Araştırma bulguları, programın tüm bu alanlarda anlamlı ve olumlu gelişmeler sağladığını ortaya koymaktadır. Özellikle okul öncesi eğitim almış öğrenciler, başlangıç düzeylerinde daha yüksek puanlara sahip olmuş; anne eğitim düzeyi ve okula başlama yaşının sonuçlar üzerinde anlamlı farklılık yarattığı saptanmıştır. Buna karşın cinsiyet ve baba eğitim düzeyi değişkenleri anlamlı fark oluşturmamıştır.

Öğretmen görüşleri, programın faydalı bulunmakla birlikte uygulama sürecinde bazı eksikliklerin bulunduğunu ortaya koymuştur. Bunlar arasında, öğretmenlerin program hakkında yeterince bilgilendirilmemesi, sınıf fiziksel koşullarının yetersizliği ve uygulama adımlarında standardizasyon eksiklikleri öne çıkmaktadır.

Araştırmanın sonuç bölümünde, erken sınıf düzeyinde planlı ve yapılandırılmış bir uyum–hazırlık döneminin; dil, dikkat, algı ve motor beceriler gibi temel ön-becerileri güçlendirerek çocuklara sağlam bir okuryazarlık başlangıcı sunduğu vurgulanmaktadır. Araştırmacı, özellikle 4+4+4 sistemiyle değişen başlama yaşına uyum sağlanabilmesi için; öğretmenlerin mesleki bilgi ve uygulama becerilerinin artırılması, ailelerin sürece aktif biçimde katılımının sağlanması ve okul öncesi–ilkokul programlarının uyumlu hâle getirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca seviye tespit ve hazır oluş testlerinin geliştirilmesi, materyal desteğinin güçlendirilmesi, yaz döneminde destekleyici hazırlık programlarının uygulanması, erken okuryazarlık deneyimlerinin sistematik biçimde desteklenmesi ve öğretmenler arası iş birliğinin teşvik edilmesi gibi politika ve uygulama önerilerini sunmaktadır.

Bu kapsamlı çalışma, erken çocukluk ve ilkokul geçiş sürecinde okuma-yazmaya hazır oluşun geliştirilmesi için hem uygulamacılara hem de eğitim politikası yapıcılarına önemli bir rehber niteliği taşımaktadır. Tezin tamamına, 333446 numaralı tez kodunu kullanarak www.tez.yok.gov.tr sayfasından ulaşabilirsiniz. Değerli katkılarından ötürü Burak Delican’a teşekkür ederiz.