2013 yılında Özge Metin Aslan tarafından hazırlanan "Anaokuluna Devam Eden Çocukların Oyun Davranışları ve Oyunlarında Ortaya Çıkan Zorbalık Davranışlarının İncelenmesi" başlıklı doktora tezi, okul öncesi dönemdeki çocukların serbest oyun zamanlarında sergiledikleri akran zorbalığını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Beytepe Anaokulu’na devam eden 5-6 yaş aralığındaki 55 çocuk üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında çocukların oyunları detaylı bir şekilde gözlemlenmiş; zorbalık ve mağduriyet davranışlarının türleri, sıklığı ve hangi koşullarda ortaya çıktığı derinlemesine analiz edilmiştir.

Elde edilen bulgular, zorbalık ve mağdur olma durumlarının yaş ve cinsiyet gibi demografik özelliklere göre farklı biçimlerde ortaya çıktığını göstermektedir. Ayrıca, çocukların oyun oynama biçimleri ve arkadaşlık bağları, zorbalık yapma ya da zorbalığa maruz kalma ihtimallerini doğrudan etkilemektedir. Bir başka deyişle, serbest oyun sırasındaki davranış örüntüleri ve akran ilişkileri, çocuğun zorba mı yoksa mağdur mu konumunda olacağının en önemli göstergelerinden biridir.

Araştırma sonuçları, okul öncesi dönemde zorbalık davranışlarının sanıldığından çok daha yaygın olduğunu; ancak erken yaşta fark edilip önlem alındığında bu eğilimlerin ileriki yıllarda ciddi ölçüde azaldığını ortaya koymaktadır. Bu noktada, öğretmenlerin serbest oyun zamanlarındaki dikkatli gözlemleri zorbalığı önlemede kritik bir rol oynamaktadır. Çocuklara sınıf içinde sorumluluklar ve olumlu roller verilmesi, akran ilişkilerini güçlendirerek zorbalık ihtimalini en aza indirmektedir.

Bu çalışma, erken müdahalenin yalnızca öğretmenlerin değil, tüm eğitim kurumlarının temel sorumluluğu olduğuna işaret etmektedir. Doğru gözlem teknikleri ve problem çözme odaklı programların uygulanmasıyla hem çocukların sosyal becerileri desteklenir hem de güvenli bir oyun ortamı inşa edilebilir. Unutulmamalıdır ki erken müdahale, akran zorbalığını henüz büyümeden durdurmanın en etkili yoludur.

Tezin tamamına, 339027 numaralı tez kodu ile https://tez.yok.gov.tr/ adresi üzerinden ulaşabilirsiniz. Alana sunduğu bu değerli katkılardan ötürü Özge Metin Aslan’a teşekkür ederiz.